معرفی  کتاب «طنین شعرحافظ در فرانسه»

 زهرا شمس یداللهی . دانشگاه اپسالا ، سال ۲۰۰۲ میلادی

ع . روح بخشان

Zahra SHAMS-YADOLAHI . Le retentissement de la Poésie de Hafez en France : Réception et traduction , Upsala ; Acta Universitatis Upsaliensis ; 2002 , 235p .

یان ریپکا در «تاریخ ادبیات فارسی» که به زبان انگلیسی در سال 1968/ 1347 در هلند چاپ شده نوشته است: « هرچند گاه نابغه ای متولد می شود که در مقام شارح اوضاع زمان حال و مبشر آینده ، جایگاهی والا در یکی از انواع شعر مییابد که به زمان خودش اختصاص ندارد و به آیندگان در قرن های بعد پیوند می خورد . آثار اینان مبین بیان فصیح روزگارشان و به ثمر رسیدن خلاقیت فردی آنان است ... حافظ از آن جمله است و هنوز هم سرمشق و نمونه شعر تغزلی به حساب می آید ».(ص 96) نویسنده، پس از نقل این قول در سرآغاز کتاب چنین ادامه می دهد که «حافظ بی تردید معروف ترین و مردم پسندیده ترین شاعر غزلسرای ایران است. اما زبان زیبای او بس پیچیده و سرشار از رمز و استعاره و نماد و بازی با کلمات است » که در نتیجه ترجمه آن به زبان های دیگر اگر ناممکن نباشد دشوار است و به قول یکی از محققان فرانسوی «دست یازیدن به ترجمه شعر حافظ از خطرآفرین ترین کارهاست».

چگونه زبان فارسی به عنوان زبان خارجی در آموزش و پرورش فرانسه برگزیده شد؟

«عیسی خان صدیق» یكی از دانشجویان ایرانی اعزامی به فرانسه متوجه شد كه دولت فرانسه فقط چند زبان معین را در امتحانات دانشگاهی قبول می كند و آنها عبارتند از انگلیسی، آلمانی، اسپانیولی، روسی، عربی، پرتقالی و ایتالیایی. وی پس از تحقیق در باره علت انتخاب این زبان ها پی برد كه برگزیده شدن زبان های نامبرده به واسطه ادبیاتی است كه در آن زبان ها موجود است. لذا با «ممتاز السلطنه» وزیر مختار ایران در پاریس مسئله را در میان نهاد و به دستور او به دیدن «بوآیه» رئیس مدرسه السنه شرقی پاریس و «هوارت» استاد زبان فارسی آن مدرسه رفت و در باب به رسمیت شناختن زبان فارسی در امتحانات از آنان یاری جست. آنان با تقاضای وی موافقت كردند. سپس سفارت ایران در پاریس نیز طی نامه ای رسمی این امر را از وزارت خارجه فرانسه در خواست كرد. پیشنهاد مورد موافقت دولت فرانسه قرار گرفت و فرمانی صادر گشت كه به موجب آن از سال 1918میلادی زبان فارسی در ردیف زبان هایی قرار گرفت كه هر كسی می تواند به عنوان زبان خارجی در امتحانات رسمی انتخاب نماید.

زبان فارسي دردانشگاه استراسبورگ فرانسه

دكتر حسين بيك باغبان ، استاد زبان و ادبيات فارسي دانشگاه استراسبورگ فرانسه، متولد 1316 تهران است و دكترايش را در دانشكده‌ي ادبيات دانشگاه اصفهان گرفته است. وي ديپلم مدرسه مطالعات را در شهر استراسبورگ گذرانده و در سال 1970 دكتراي سوم‌ خود را در رشته تاريخ سپري كرده است. سال 1975 ميلادي دكتراي دولتي گرفت و از سال 1968 مشغول تدريس و آموزش زبان و ادبيات فارسي در دانشگاه استراسبورگ است. دكتر بيك باغبان هم اكنون داراي كرسي زبان و ادبيات فارسي و رئيس گروه خاورشناسي دانشگاه ياد شده است. او به عنوان ميهمان و يكي از سخنرانان مجمع بين‌المللي زبان و ادبيات فارسي از سوي شوراي گسترش به ايران دعوت شده بود.

وضعیت زبان فارسی  از دیدگاه ژيل اوتيه مترجم غزليات سعدي به زبان فرانسه و استاد در موسسه اينالكو

مقدمه :برنامه كاروان شاعران فرانسوي در سال 1384 به همت موسسه تحقيقات فرانسه در ايران (ايفري) و بخش فرهنگي سفارت فرانسه در تهران برگزار شد و چند تن از شاعران و مترجمان فرانسوي را به ايران كشاند كه ژيل اوتيه، مترجم اشعار تركي و فارسي، مدرس موسسه اينالكو (موسسه ملي زبان‌ و تمدن‌هاي شرقي)، زبان‌شناس و متخصص زبان‌هاي ناحيه قفقاز، آناتولي و ايران يكي از آن‌ میهمانان بود.

اوتيه در موسسه اينالكو به تدريس روش ترجمه متون تركي به فرانسه براي دانشجويان سال چهارم زبان تركي مشغول است و از 13 سال پيش با همكاري پروفسورريشار در دانشگاه پاريس 3 به ترجمه و تنظيم زندگي‌نامه‌اي از سعدي ، كه ترجمه جديدي از غزليات او را نيز در بردارد ، پرداخته است.