دكتر شهریار عدل

مدير تحقيقات در موسسه ملي پژوهش علمي فرانسه

شهریار عدل متولد 14 بهمن 1322 شمسی در تهران ؛ اجداد پدری از تبریز و اجداد مادری ازبسطام . تحصیلات در تهران (دبستان و سه سال نخست دبیرستان)، عزیمت به فرانسه از پاییز 1959 میلادى برابر با 1338 شمسى و بقیه تحصیلات ‏نیز در فرانسه.

تحصیلات دانشگاهى : مدرسه عالى علوم تاریخى در سوربن ؛ و همزمان در مدرسه موزه لوور، تاریخ عمومى هنر، باستانشناسى مشرق زمین و تاریخ هنرهاى دوره اسلامى را خواند و به مدرسه معمارى پاریس - بوزار – نیز ‏رفت . بوزار را تا آخر ادامه نداد ولى بقیه را به پایان رساند و بعد دكترا در رشته تاریخ ایران و آسیاى میانه گرفت. موضوع رساله وی «فتوحات‏همایون» بود كه تاریخ جنگ هاى شاه عباس در سال 1007 هجرى در خراسان و فتح هرات است .

عضو مؤسسه ملى تحقیقات علمى فرانسه: آنچه در كار ایشان چه در سطح فرانسه و چه در سطح جهانى و چه در ایران مهم بود ، پژوهش و ورود وی به  CNRS یعنى مؤسسه ملى تحقیقات علمى فرانسه در سال76 19بود. دكتر شهریار عدل در ث ان ار اس مدیر تحقیقات است.

مسئولیت در یونسكو : در سال 1966 یونسكو طرحى را تصویب كرد مبنى بر این كه مطالعات و پژوهش روى‏آسیاى میانه در مدنظر قرار گیرد. ده سال بعد در سال 1976 مجمع عمومى یونسكو طرحى را تصویب كردبه نام طرح تدوین تاریخ تمدنهاى آسیاى میانه. در آن زمان شش كشور افغانستان، هند، ایران،پاكستان، مغولستان و اتحاد جماهیر شوروى ـ عضو تمام عیار این طرح بودند . پس از انقلاب، آقاى دكتر پرویز ورجاوند ایشان را این بار به عنوان نماینده ایران و نه متخصص بین‏المللى دعوت‏شده از سوى یونسكو، مجدداً به این مجمع فرستادند. وی نه تنهادوباره نماینده ایران شده بود بلكه از طرف كلیه كشورهاى آسیاى میانه و اروپا و آمریكا به‏ ریاست كمیته بین‏المللى تدوین این تاریخ نیز انتخاب شد. در خارج از محدوده آسیاى میانه، كشورهاى آمریكا، فرانسه، انگلیس، ژاپن و تركیه عضو هستند و البته دانشمندان كشورهاى دیگر هم شركت وسیعى دارند. دكتر عدل هم نماینده ایران و هم رئیس منتخب كمیته تدوین از سوى كشورهاى عضو می باشد .

آثار منتشر شده : مجموعه مقالاتیست كه در مورد تاریخ و جغرافیاى تاریخى و آثار كومسْ - قومس - منتشر شده‏ یعنى همان استانى كه امروزه به نام بى‏ربط و دلیل سمنان در تقسیمات كشورى ایران خوانده‏مى‏شود. این استان تاریخى مجموع نواحى فرومد، بسطام - شاهرود - ، دامغان و سمنان تا سرتنگه خوار و پل كرپى را در بر مى‏گیرد. دیگر سلسله مقاله‏هایى است كه درباره هند و به ویژه‏ نقاشى و صورتگران به ویژه در دوره صفویه منتشر شده است، مقالاتى دیگر درباره آثار خراسان ‏و به خصوص شهر در خاك خفته زوزن در حال انتشار است و بالاخره آنچه كه به تاریخ آغازعكاسى و سینما مربوط مى‏شود كه منتشر شده و یا در حال انتشار است.  تحقیقاتی نیز در مورد معمارى دارند كه بیشتر راجع به دامغان، بسطام و زوزن است. انتشار آنها بخصوص به زبان فرانسه است ولى تعدادى از مقالات هم به فارسى چاپ شده و برخى ‏هم به انگلیسى و برخى نیز دو زبانه منتشر شده‏اند و جمعى هم در اصل به فرانسه بوده‏اند ولى به‏فارسى ترجمه شده‏اند. تمام آنها در اروپا و آمریكا منتشر شده منهاى مقالات فارسى كه چاپ ایران و در مجله اثر كه‏متعلق به سازمان میراث فرهنگى است منتشر گردیده است.

طرحهای در دست اقدام : در حال حاضر كارهایى كه مدنظر است یكى همین تاریخ آسیاى میانه است كه در جریان‏است. تاریخ آغاز عكاسى، آغاز سینما دیگر انتشار مرقع گلشن، نفیس‏ترین مرقع نقاشى ایرانى ـ هندى جهان است، كه آن مشتركاً توسط كاخ گلستان و موزه ساكلرفریرواشنگتن منتشر خواهدشد. كارهاى باستانشناسى هم در جریان است، كمى روى فارس - پاسارگاد - و بیشتر روى‏خراسان ؛ از دامغان و بسطام تا زوزن.  این طرح تدوین آغاز عكاسى در ایران در چهارچوب سازمان میراث فرهنگى و كاخ گلستان‏انجام مى‏گیرد، مثل طرح انتشار مرقع گلشن.  

ماخذ: مجله بخارا -  شماره ۲۶ -  گفتگو با دكتر شهریار عدل